fbpx

Obowiązująca od 26 kwietnia 2023 roku dyrektywa work-life balance wniosła szereg zmian w polskim prawie pracy. Jej głównym celem jest wyrównanie szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy, a także poprawa sytuacji pracowników posiadających dzieci. Od wydłużonego urlopu rodzicielskiego, przez nowe możliwości organizacji czasu pracy, aż po elastyczne rozwiązania pozwalające na lepsze dostosowanie do indywidualnych potrzeb rodzinnych – wszystko to składa się na nową, bardziej elastyczną ramę prawną. Jak jednak te zmiany wpłyną na codzienne funkcjonowanie pracowników i pracodawców? Jakie wyzwania i możliwości niesie ze sobą implementacja dyrektywy work-life balance na polskim gruncie?

Nowe przepisy w Kodeksie Pracy – dyrektywa work-life balance w pigułce 

Wprowadzenie dyrektywy work-life balance stanowi istotny krok naprzód w dążeniu do lepszego zrównoważenia obowiązków zawodowych i rodzicielskich w Polsce. Od 26 kwietnia 2023 roku, Kodeks Pracy przeszedł znaczące zmiany, które mają na celu ułatwienie pracownikom łączenia życia zawodowego z osobistym. Oto najważniejsze z nich:

  1. Wydłużenie urlopu rodzicielskiego: Jeden z kluczowych elementów nowelizacji to zwiększenie liczby tygodni przeznaczonych na urlop rodzicielski. Dla rodziców wychowujących jedno dziecko liczba ta wzrosła do 41 tygodni. Z kolei rodzice bliźniąt lub większej liczby dzieci mogą teraz liczyć na aż 43 tygodnie. Co więcej, każdy z rodziców ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu, które nie mogą być przeniesione na drugiego rodzica. Tym samym promuje się większe zaangażowanie ojców w opiekę nad dzieckiem.
  2. Bezpłatny urlop opiekuńczy: Nowelizacja wprowadza również możliwość skorzystania z maksymalnie 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego w ciągu roku kalendarzowego. Ten nowy rodzaj urlopu pozwala pracownikom na opiekę nad członkiem rodziny wymagającym wsparcia z poważnych względów medycznych. Podkreśla się tym samym wagę elastyczności w radzeniu sobie z nieprzewidzianymi sytuacjami życiowymi.
  3. Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej: Umożliwienie pracownikom wzięcia wolnego (do 2 dni lub 16 godzin rocznie) w przypadku nieoczekiwanych zdarzeń życiowych to kolejna zmiana. Ta opcja zapewnia pracownikom elastyczność w zarządzaniu czasem w sytuacjach kryzysowych, zachowując jednocześnie częściowe wynagrodzenie.
  4. Zmiany dotyczące umów na okres próbny i elastycznej organizacji pracy: Dyrektywa work-life balance oferuje nowe podejście do umów na okres próbny, dostosowując ich maksymalny czas trwania do przewidywanego okresu zatrudnienia. Ponadto, rodzice dzieci do 8. roku życia mogą ubiegać się o elastyczną organizację czasu pracy. Wszystko to stanowi istotne wsparcie w pogodzeniu obowiązków zawodowych z rodzicielskimi.

Z badania BAEL wynika, że w I kwartale 2023 roku aż 674 tys. Polek (czyli prawie co trzecia z biernych zawodowo kobiet w wieku produkcyjnym) powstrzymywało przed wejściem albo powrotem na rynek pracy obowiązki rodzinno-opiekuńcze.

Najważniejsze zmiany dla pracodawców i pracowników

Dyrektywa work-life balance nie tylko wprowadza nowe przepisy do Kodeksu Pracy, ale również znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie zarówno pracodawców, jak i pracowników. Te zmiany nakładają nowe obowiązki, ale również otwierają nowe możliwości dla obu stron. Oto, jak te modyfikacje wpływają na środowisko pracy w Polsce:

Dla pracodawców:

Pracodawcy muszą dokonać przeglądu i aktualizacji wewnętrznej dokumentacji, w tym regulaminu pracy, aby dostosować się do nowych wymagań prawnych. To krytyczny krok w celu zapewnienia zgodności z aktualnymi przepisami i uniknięcia potencjalnych sankcji.

Wprowadzenie nowych rodzajów urlopów oraz możliwości elastycznej organizacji pracy wymaga od pracodawców wdrożenia systemów do skutecznego zarządzania i rejestrowania wniosków pracowniczych. To nie tylko wymóg prawny, ale również element budowania pozytywnych relacji z pracownikami.

Pracodawcy powinni zorganizować szkolenia dla kadry kierowniczej oraz działów HR, aby zapewnić świadomość i zrozumienie nowych przepisów. Efektywna komunikacja zmian do zespołów jest kluczem do płynnej implementacji.

Dla pracowników:

Pracownicy zyskują rozszerzone możliwości korzystania z urlopów rodzicielskiego i opiekuńczego, co daje im większą elastyczność w planowaniu życia zawodowego i rodzinnego. To ważny krok w kierunku wspierania równowagi między obowiązkami zawodowymi a rodzicielskimi.

Pracownicy, zwłaszcza rodzice dzieci do 8. roku życia, mogą teraz wnioskować o elastyczne formy pracy. To szansa na lepsze dostosowanie życia zawodowego do indywidualnych potrzeb i okoliczności.

Nowe przepisy zwiększają ochronę pracowników, zwłaszcza w kontekście zwolnień z powodu siły wyższej oraz zmian w umowach o pracę. Pracownicy mogą czuć się bezpieczniej, wiedząc, że ich prawa są lepiej chronione.

Elastyczna organizacja pracy: kluczowe zmiany dla rodziców dzieci do 8 lat

Jedną z najbardziej znaczących zmian wprowadzonych przez dyrektywę work-life balance jest wprowadzenie i ułatwienie dostępu do elastycznych form organizacji pracy. Ta zmiana ma na celu przede wszystkim wsparcie rodziców dzieci do 8. roku życia, umożliwiając im lepsze pogodzenie obowiązków zawodowych z rodzicielskimi. Oto, jakie możliwości otwiera przed pracownikami i jakie obowiązki nakłada na pracodawców:

Dla pracowników:

Pracownicy wychowujący dzieci do 8. roku życia mają teraz prawo złożyć wniosek o zmianę formy organizacji pracy. Obejmuje to pracę zdalną, system przerywanego czasu pracy, skrócony tydzień pracy, pracę weekendową, ruchomy czas pracy, indywidualny rozkład czasu pracy, a nawet obniżenie wymiaru czasu pracy.

Nowe przepisy dają pracownikom większą kontrolę nad swoim czasem i sposobem wykonywania obowiązków zawodowych. To z kolei jest kluczowe w dążeniu do równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

Pracownicy mają możliwość złożenia wniosku o powrót do wcześniejszej formy organizacji pracy, jeśli zmiana okoliczności tego wymaga.

Dla pracodawców:

Pracodawcy są zobowiązani do rozpatrzenia wniosku pracownika o elastyczną organizację pracy i udzielenia odpowiedzi w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. Jest to ważny krok w kierunku budowania kultury pracy, która szanuje i wspiera potrzeby pracowników.

Pracodawcy muszą uwzględnić możliwości techniczne i organizacyjne swojej firmy przy rozpatrywaniu wniosków. Odmowa musi być odpowiednio uzasadniona i oparta na konkretnych przesłankach.

Jak dyrektywa work-life balance może zmienić rynek pracy? 

Wdrożenie dyrektywy work-life balance w Polsce może okazać się przełomowe dla całego rynku pracy. W długoterminowej perspektywie przepisy te mogą bowiem wpłynąć na kilka aspektów życia zawodowego. 

Dyrektywa, poprzez promowanie równowagi między obowiązkami zawodowymi a rodzicielskimi, ma potencjał do znacznego zwiększenia aktywizacji zawodowej kobiet. Dzieje się tak poprzez umożliwienie rodzicom, a zwłaszcza ojcom, większego zaangażowania w opiekę nad dziećmi. Otwiera to kobietom drogę do bardziej aktywnego uczestnictwa w życiu zawodowym i zmniejsza tradycyjne bariery wejścia na rynek pracy.

Elastyczne formy zatrudnienia, choć nie są nowością, dzięki dyrektywie stają się bardziej powszechne i akceptowane. To przesunięcie może sprzyjać powstawaniu bardziej zróżnicowanych i elastycznych miejsc pracy, odpowiadających na indywidualne potrzeby pracowników.

Dyrektywa work-life balance, poprzez ułatwienie pracownikom zarządzania obowiązkami zawodowymi i osobistymi, ma potencjał do znaczącej poprawy ogólnej jakości życia. Lepsza równowaga życiowa może przyczynić się do obniżenia poziomu stresu, zmniejszenia ryzyka wypalenia zawodowego i ogólnie pozytywnie wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne pracowników.

Wprowadzając zmiany, które wspierają rodzicielstwo i równowagę życiową, dyrektywa przyczynia się do budowania bardziej zintegrowanych społeczeństw. Promowanie takich wartości może prowadzić do zmniejszenia dyskryminacji na rynku pracy, a nawet zwiększenia zaangażowania i lojalności pracowników. 

Dyrektywa stawia przed pracodawcami wyzwanie dostosowania się do nowych realiów rynkowych. Firmy, które szybko zaadaptują się do zmian i pokażą gotowość do wspierania swoich pracowników, mogą zyskać przewagę konkurencyjną. Mianowicie przyciągną i zatrzymają talenty poszukujące elastycznych i wspierających środowisk pracy.

Praktyczne wskazówki dla firm: Jak dostosować się do dyrektywy work-life balance?

Implementacja dyrektywy work-life balance w polskim prawie pracy stanowi zarówno wyzwanie, jak i okazję dla firm do zrewidowania swoich polityk zatrudnienia. W rezultacie mogą lepiej wspierać potrzeby pracowników i jednocześnie zachować konkurencyjność na rynku. Oto zestaw praktycznych wskazówek, które pomogą Twojej firmie skutecznie dostosować się do nowych przepisów:

  1.  Przeprowadź audyt wewnętrznych dokumentów i polityk

Rozpocznij od dokładnego przeglądu istniejącej dokumentacji i polityk zatrudnienia w Twojej firmie. Sprawdź, czy regulaminy pracy, umowy o pracę oraz inne dokumenty są zgodne z nowymi wymaganiami. Szczególną uwagę zwróć na zasady dotyczące urlopów rodzicielskich, elastycznej organizacji pracy i zwolnień z powodu siły wyższej.

  1. Zaktualizuj regulaminy i procedury

Na podstawie przeprowadzonego audytu, zaktualizuj swoje regulaminy i procedury, aby odzwierciedlały one nowe przepisy. Upewnij się, że wprowadzone zmiany są jasne, zrozumiałe i łatwo dostępne dla wszystkich pracowników.

  1. Zorganizuj szkolenia dla kadry zarządzającej

Kierownicy i menedżerowie powinni być dobrze zorientowani w nowych przepisach. W efekcie mogą skutecznie zarządzać swoimi zespołami i odpowiadać na potrzeby pracowników. Zorganizuj szkolenia, które pomogą im zrozumieć zmiany i nauczą, jak stosować nowe zasady w praktyce.

  1. Wprowadź systemy wspierające elastyczną pracę

Jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, rozważ wprowadzenie technologii i systemów, które umożliwią i ułatwią pracę zdalną, elastyczny czas pracy oraz inne formy elastycznej organizacji pracy. Dostosowanie miejsca pracy do nowoczesnych wymagań może znacząco wpłynąć na efektywność i zadowolenie pracowników.

  1.  Promuj kulturę otwartości i wsparcia

Zmiany w prawie to doskonała okazja do promowania kultury opartej na otwartości, równości i wsparciu w firmie. Pokaż swoim pracownikom, że ich dobrostan jest dla Ciebie priorytetem i że jesteś gotów dostosować się do ich zmieniających się potrzeb.

  1. Monitoruj i oceniaj wprowadzone zmiany

Po wprowadzeniu nowych polityk i procedur, regularnie monitoruj ich efektywność i wpływ na pracowników oraz firmę. Zbieraj feedback od zespołu i bądź otwarty na dalsze dostosowania, aby maksymalizować korzyści płynące z dyrektywy work-life balance.

  1.  Komunikuj się z pracownikami

Komunikacja jest kluczem do sukcesu w procesie adaptacji do nowych przepisów. Informuj pracowników o zmianach, szkoleniach i dostępnych wsparciach. Zachęcaj do dialogu i wyrażania opinii na temat wprowadzanych rozwiązań.

Dostosowanie się do dyrektywy work-life balance nie tylko pomoże Twojej firmie uniknąć potencjalnych sankcji prawnych, ale także może przynieść znaczące korzyści. Mowa m.in. o lepszej retencji talentów, wyższej produktywności i pozytywnym wizeruneku pracodawcy.

Dyrektywa Work-Life Balance w praktyce! Obejrzyj nagranie webinaru

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj nagranie webinaru „Dyrektywa Work-Life Balance w praktyce”, którego gościem był Kamil Ciosmak z firmy Inewi.